Müşteri Beklemeyin, Müşterinin Olduğu Yere Gidin
İzmir’in tarihi çarşılarında, sanayi sitelerinde veya ev atölyelerinde harika işler üreten binlerce ustamız var. Ancak çoğu zaman ticaretin kaderi, “dükkanın önünden geçecek turiste” veya “yerel piyasanın durgunluğuna” bağlanıyor.
Oysa dünya değişti. Bugün el emeği göz nuru bir deri çantayı, özel tasarım bir takıyı veya seramik bir objeyi, dükkanınızdan çıkmadan Londra’daki, Berlin’deki veya New York’taki bir müşteriye satmanız mümkün. Bunun adı: E-İhracat. Platformun adı ise genellikle Etsy.
Peki, “Gümrükle kim uğraşacak?”, “Vergisi ne olacak?”, “Markamı nasıl korurum?” endişeleri sizi durduruyor mu? Bir hukukçu ve marka vekili olarak söylüyorum: Korktuğunuz kadar zor değil, yeter ki kuralları bilin.
1. Korkulan Kelime: “Gümrük” (ETGB Kolaylığı)
Eskiden ihracat demek, tırlar dolusu mal, gümrük müşavirleri ve dosya dolusu evrak demekti. Küçük esnaf için bu imkansızdı. Devletimiz bunu “Mikro İhracat” (ETGB) sistemiyle çözdü.
Eğer yurtdışına gönderdiğiniz ürün 300 kilogramdan hafif ve değeri 15.000 Euro’dan az ise (ki Etsy satışlarının %99’u böyledir), gümrük beyannamesiyle uğraşmazsınız. Kargo firmanız (PTT, DHL, UPS vb.) sizin adınıza “Elektronik Ticaret Gümrük Beyanı” (ETGB) düzenler.
- Özetle: Bir kargo gönderir gibi ihracat yaparsınız.
2. “Vergi” Konusu: Ev Hanımları ve Esnaf İçin Avantajlar
Hukuki statünüzü doğru belirlerseniz, ciddi vergi avantajları vardır:
- Evden Üretenler: Evinizde sanayi tipi makine kullanmadan üretim yapıyorsanız “Esnaf Muaflığı Belgesi” alarak, belirli bir limite kadar vergiden muaf şekilde internetten satış yapabilirsiniz.
- Genç Girişimciler: 29 yaş altındaysanız, şahıs şirketi kurarak 3 yıl boyunca gelir vergisi istisnasından faydalanabilirsiniz.
- KDV İadesi: İhracat yaptığınız için, “KDV İadesi” alma hakkınız doğar. Yani devlet size “Yurtdışına sattığın malın KDV’sini sana geri veriyorum” der.
3. En Kritik Hukuki Risk: “Markanız Çıplak Gitmesin”
İşte bir Marka Vekili olarak en çok üzüntü duyduğumuz nokta burası. Ürününüz harika ve Etsy’de çok tuttu diyelim. Bir sabah uyanıyorsunuz, Çinli veya Avrupalı bir satıcı sizin tasarımınızı, hatta marka isminizi kopyalamış.
Eğer markanız tescilli değilse, o platforma şikayet etme hakkınız çok zayıftır.
- Türkiye’deki Tescil Yetmez: Marka koruması “ülkeseldir”. Türkiye’de tescilli markanız ABD’de korunmaz.
- Çözüm: İhracat hedeflediğiniz ülkeler için (örneğin WIPO/Madrid Protokolü üzerinden) toplu marka tescili başvurusu yapmak. Bu, sandığınız kadar pahalı değildir ve ürününüzü “taklitçilerden” koruyan tek sigortadır.
4. İadeler ve Tüketici Hukuku
Yurtdışına satış yaparken, hedef ülkenin tüketici kanunlarına (özellikle AB ülkelerinde GDPR ve cayma hakkına) tabi olursunuz. Etsy’deki “Mağaza Politikaları” (Shop Policies) kısmını rastgele dolduramazsınız. İade koşullarını, kargo sorumluluğunu hukuka uygun yazmalısınız ki, yarın öbür gün bir anlaşmazlıkta Etsy sizi haksız bulup paranızı bloke etmesin.
Sonuç: Coğrafya Kaderdir Ama Ticaret Sınırsızdır
İzmir’in potansiyeli, yerel pazara sığmayacak kadar büyük. Ekonomik dalgalanmalardan korunmanın en iyi yolu, gelirinizi Döviz (Dolar/Euro) cinsinden çeşitlendirmektir.
Bir şahıs şirketi, doğru bir marka tescili ve cesur bir adımla; Kemeraltı’ndaki o küçük dükkan, dünyanın en büyük caddesine taşınabilir. Hukuk, bu süreçte ayağınıza bağ olan değil, sizi koruyan bir zırhtır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Etsy’de satış yapmak için şirket kurmak şart mı? Süreklilik arz eden ticari satışlar için vergi mükellefiyeti gereklidir. Ancak evden üretim yapanlar için “Esnaf Muaflığı” gibi istisnalar mevcuttur. Durumunuza en uygun yapı için bir mali müşavire danışmalısınız.
Markamı sadece Türkiye’de tescil ettirsem yurtdışında korur mu? Hayır, marka hakları ülkeseldir. Türkiye’deki tescil sadece Türkiye sınırlarında geçerlidir. İhracat yaptığınız ülkelerde (ABD, AB vb.) markanızı korumak için WIPO (Madrid Protokolü) gibi sistemlerle uluslararası tescil başvurusu yapmanız gerekir.
Mikro ihracat faturası nasıl kesilir? Mikro ihracat faturasını e-arşiv veya e-fatura olarak KDV’siz (KDV %0) düzenlersiniz. Faturada GTİP kodu, teslim şekli (ETGB) gibi bilgilerin yer alması gerekir.